İkmalen gelir vergisi tarhiyatında dönemsellik ilkesi ve gelirin tahakkuk esasına göre kavranması

Ticari kazançta gelir ve giderler, tahakkuk ettikleri dönemde dikkate alınır. Bir gelir veya giderin ilgili olduğu dönem yerine başka bir döneme aktarılarak matrah farkı yaratılması dönemsellik ilkesine aykırıdır. Vergilendirmede gerçek durum esas alınmalı, ilkenin ihlali hâlinde tarhiyat kaldırılmalıdır.

Uyuşmazlık, davacı adına dönemsellik ilkesine aykırı biçimde gider kaydı yapıldığından bahisle salınan ikmalen gelir vergisi ile kesilen vergi ziyaı cezasından kaynaklanmıştır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun ilgili hükümleri uyarınca ticari kazancın tespitinde tahakkuk esası ve dönemsellik ilkesi geçerli olup, bir hesap dönemine ilişkin gelir ve giderlerin o dönemde kavranması, mahiyet ve tutar itibarıyla kesinleşen gelir ve giderin ait olduğu dönemin kazancının tespitinde dikkate alınması gerekir. Vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin işlemlerin gerçek mahiyeti esas olduğundan, giderin ait olduğu dönem belirlenirken hizmetin ifa edildiği ya da malın teslim edildiği tarih gözetilmelidir. Dosyanın incelenmesinden, dava konusu giderin fiilen ilgili olduğu dönemde tahakkuk ettiği, ancak vergi incelemesinde farklı bir döneme aktarıldığı kabul edilerek tarhiyat yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, giderin gerçekte hangi döneme ait olduğu somut belge ve kayıtlarla ortaya konulmadan, salt dönem kaydırma varsayımına dayanılarak matrah farkı bulunması hukuka uygun değildir. Vergi mahkemesince tarhiyatın kaldırılması yolunda verilen kararda sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın onanmasına karar verilmiştir.