Karar arama
Yargıtay, Danıştay ve Anayasa Mahkemesi kararlarında mahkeme, hukuk dalı ve anahtar kelimeye göre arama yapın.
Bonoda Teminat Senedi Def'i ve İspat Yükü
Bononun teminat amacıyla verildiği ileri sürüldüğünde, senedin hangi ilişkinin teminatı olduğu senette veya ayrı bir belgede belirtilmişse def'i dinlenir. Aksi hâlde soyut teminat senedi savunması, senedin kambiyo vasfını etkilemez ve yazılı delille ispatı gerekir.
Aşırı İfa Güçlüğü Nedeniyle Sözleşmenin Uyarlanması
Sözleşmenin kurulduğu sırada öngörülemeyen olağanüstü bir durumun borçlunun kusuru olmaksızın ortaya çıkması ve edimler arasındaki dengeyi aşırı ölçüde bozması hâlinde borçlu, hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteyebilir; bu mümkün değilse sözleşmeden dönebilir.
Terk nedeniyle boşanmada ihtar koşulları
Terk sebebiyle boşanma davası açılabilmesi için terk eden eşe, ortak konuta dönmesi yönünde usulüne uygun ihtar yapılmalıdır. İhtarın samimi olması ve terk eyleminin haklı bir nedene dayanmaması gerekir; koşulları eksik ihtar dava hakkı doğurmaz.
Belirli süreli iş sözleşmesinin niteliği ve bakiye süre ücreti
Objektif koşullar bulunmadan yapılan belirli süreli iş sözleşmesi belirsiz süreli sayılır. Gerçek anlamda belirli süreli sözleşmenin süresinden önce haksız feshinde işçi, kalan süreye ilişkin bakiye ücret alacağına hak kazanır.
Yükseköğretim öğrencisi hakkında kopya nedeniyle verilen disiplin cezasında savunma hakkı ve somut delil
Öğrenci disiplin cezaları, isnat edilen eylemin somut, tarafsız ve inandırıcı delillerle ispatına ve savunma hakkının usulüne uygun kullandırılmasına bağlıdır. Soyut tespit veya tutanaklara dayanan, savunma alınmadan tesis edilen cezalar hukuka aykırıdır.
Uyuşturucu ticareti ile kullanmak için bulundurma ayrımı
Uyuşturucu maddenin ticaret amacıyla mı yoksa kullanmak için mi bulundurulduğu; maddenin miktarı, ele geçiriliş biçimi, bulundurma şekli ve failin kullanıcı olup olmadığı ölçütleriyle belirlenir. Kişisel kullanım sınırındaki miktar kullanma suçuna işaret eder.
Yıllık ücretli izin alacağının iş sözleşmesi sona erdiğinde ödenmesi
Kullandırılmayan yıllık izin ücreti, ancak iş sözleşmesinin sona ermesiyle muaccel olur ve bu andan itibaren zamanaşımı işlemeye başlar. İzin kullandırıldığının ispatı işverene aittir ve imzalı izin defteri veya eşdeğer belge gerektirir.
Markanın Kullanmama Nedeniyle İptali
Tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı bir sebep olmadan tescil edildiği mal veya hizmetler bakımından ciddi biçimde kullanılmayan ya da kullanımına beş yıl kesintisiz ara verilen marka iptal edilir. Ciddi kullanım ispat yükü marka sahibindedir.
İhalenin Feshinde Zarar Unsuru ve Satış Bedeli
İhalenin feshi talebinde, ihaleye fesat karıştırılması, artırmaya hazırlık aşamasındaki hatalar veya satış ilanının usulsüzlüğü ileri sürülebilir. Ancak fesih için, ileri sürülen usulsüzlüğün ihale bedelini etkileyecek nitelikte ve şikâyetçinin zararına yol açmış olması gerekir.
Kefalet Sözleşmesinde Eşin Rızasının Şekil Şartı
Evli kişinin kefil olabilmesi için, eşin kefalet sözleşmesinin kurulmasından önce ya da en geç kurulması anında yazılı rızasının bulunması zorunludur. Bu rızanın sonradan verilmesi ya da eksikliği kefalet sözleşmesini geçersiz kılar.
Sahte belge kullanımı iddiasıyla katma değer vergisi indiriminin reddi ve gerçek mal hareketinin araştırılması
Gerçek bir mal teslimi veya hizmet ifasına dayanmayan sahte belgede yer alan KDV indirim konusu yapılamaz. Ancak indirimin reddedilebilmesi için belgenin sahteliği somut tespitlerle ortaya konulmalı, mükellefin gerçek bir emtia hareketine dayanıp dayanmadığı araştırılmalıdır.
İştirak nafakasının belirlenmesinde çocuğun ihtiyacı ve ana babanın gücü
Velayet kendisine verilmeyen ana veya baba, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında iştirak nafakasıyla katılır. Nafaka, çocuğun yaşı, eğitim durumu ve ihtiyaçları ile yükümlünün ekonomik gücü dengelenerek belirlenir.
Nitelikli hırsızlıkta gece vakti ve etkin pişmanlık
Hırsızlığın gece vakti veya konut dokunulmazlığını ihlal ederek işlenmesi nitelikli hal oluşturur. Fail, soruşturma başlamadan veya sonrasında zararı gidererek etkin pişmanlıktan yararlanabilir; iade ve tazmin cezada indirim sağlar.
İşçinin haklı nedenle feshi ve ücretin ödenmemesi
Ücretin zamanında ve tam olarak ödenmemesi işçiye haklı nedenle derhal fesih hakkı verir. Bu durumda işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Ücretin gününde ödenmemesi, bir günlük gecikme dahi olsa işçi lehine fesih nedeni oluşturabilir.
Haksız tahsil edilen verginin geç iadesinde faiz ödenmemesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlali
Hukuka aykırı olarak tahsil edilen verginin, uzun süre sonra ve enflasyon karşısında değer kaybına uğramış biçimde faizsiz iadesi, kişiye orantısız bir külfet yükleyerek mülkiyet hakkını ihlal eder. Kamu yararı ile birey menfaati arasındaki adil dengenin korunması gerekir.
Limited Şirkette Haklı Sebeple Ortaklıktan Çıkma
Her ortak, haklı sebeplerin varlığında şirketten çıkmasına karar verilmesi için mahkemeye başvurabilir. Haklı sebebin varlığı somut olayın koşullarına göre değerlendirilir; ortaklık ilişkisinin çekilmez hâle gelmesi çıkma hakkını doğurur.
Kira Alacağı ve Temerrüt Nedeniyle Tahliye Takibi
Kira alacağının tahsili ve temerrüt nedeniyle tahliye için başlatılan ilamsız takipte, borçluya gönderilen ödeme emrinde otuz günlük ödeme süresi ile itiraz süresi ayrı ayrı gösterilmelidir. Ödeme emrindeki bu zorunlu unsurların eksikliği takibi sakatlar.
Kişisel ilişki tesisinde çocukla velayet dışı ebeveyn ilişkisinin korunması
Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulur. Bu ilişki çocuğun yararına, yaşına ve koşullarına uygun, ebeveynle bağını koruyacak yeterlilikte düzenlenmeli; kısıtlama ancak çocuğun yararı gerektiriyorsa yapılmalıdır.
İcra Memuru İşlemine Karşı Şikâyet Süresi
İcra memurunun işlemine karşı şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır. Kamu düzenine aykırılık ve bir hakkın yerine getirilmemesi ya da sebepsiz sürüncemede bırakılması hâllerinde ise şikâyet süreye bağlı değildir.
Kamu ihalelerinden yasaklama kararında yasak fiilin sübutu ve ölçülülük ilkesi
İhalelerden yasaklama, ancak Kamu İhale Kanunu'nda sayılan yasak fiil veya davranışların işlendiğinin somut biçimde saptanması hâlinde verilebilir. Yasaklamaya esas eylemin gerçekleştiği kuşkuya yer bırakmayacak biçimde ortaya konulmalı, süre yönünden ölçülülük gözetilmelidir.
Hizmet tespiti davasında çalışma olgusunun re'sen araştırılması
Sigortasız çalışılan sürelerin tespitine ilişkin davalarda kamu düzeni gereği çalışma olgusu hakim tarafından re'sen ve titizlikle araştırılır. Bordro tanıkları ile komşu işyeri kayıtları ve resmi belgeler birlikte değerlendirilerek sonuca varılır.
Anonim Şirket Genel Kurul Kararının İptali
Kanun veya esas sözleşme hükümlerine ve özellikle dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararları aleyhine, toplantıda hazır bulunup karara olumsuz oy veren ve bunu tutanağa geçirten pay sahipleri iptal davası açabilir. Dava, karar tarihinden itibaren üç ay içinde açılmalıdır.
Kasten yaralamada meşru savunma ve sınırın aşılması
Kendisine veya başkasına yönelik haksız bir saldırıyı def etmek için orantılı savunmada bulunan kişi cezalandırılmaz. Savunmada sınırın mazur görülebilecek bir heyecan veya korkuyla aşılması halinde faile ceza verilmez.
Manevi Tazminatın Belirlenmesinde Ölçütler
Manevi tazminat bir zenginleşme aracı olmadığı gibi zarara uğrayanı manevi tatmine yöneltmeli, caydırıcılık işlevi de gözetilmelidir. Tarafların ekonomik ve sosyal durumları, kusurun ağırlığı ve olayın özellikleri birlikte değerlendirilerek makul bir tutar belirlenir.
Konut İhtiyacı Nedeniyle Tahliyede Samimiyet Şartı
Kiraya verenin kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya bakmakla yükümlü olduğu kişilerin konut ihtiyacı nedeniyle tahliye davası açabilmesi için ihtiyacın gerçek, samimi ve zorunlu olması gerekir. İhtiyacın devamlılık göstermesi ve görünüşte olmaması aranır.
Fazla çalışma ücretinin ispatı ve takdiri indirim uygulaması
Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bunu ispatla yükümlüdür; yazılı belge yoksa tanık beyanlarına dayanılabilir. Uzun süreli ve tanık beyanına dayalı fazla çalışma hesaplarında hakkaniyet gereği makul oranda takdiri indirim yapılır.
Kira bedelinin tespitinde bir yıldan uzun süreli kira sözleşmelerinde tüketici fiyat endeksi sınırı
Beş yıldan kısa süreli kira sözleşmelerinde yenilenen kira dönemindeki artış, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçemez. Beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen sözleşmelerde ise hâkim, hakkaniyet ve emsal kira bedellerini gözeterek serbestçe belirleme yapar.
Zina nedeniyle boşanma davasında ispat ve hak düşürücü süre
Özel boşanma sebebi olan zinaya dayalı davada, eşin başka biriyle cinsel ilişkiye girdiği hususu somut delil veya güçlü emarelerle ispatlanmalıdır. Dava, zinayı öğrenmeden itibaren altı ay ve her halde beş yıllık hak düşürücü süre içinde açılmalıdır.
Banka sözleşmesinde hesap işletim ücreti ve kart aidatının haksız şart niteliği
Tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye konulan, gerçek bir hizmet karşılığına dayanmayan hesap işletim ücreti gibi kesintiler haksız şarttır. Buna karşılık, tüketiciye açıkça bildirilen ve gerçek bir hizmete karşılık gelen kart ücreti kararlaştırılabilir; ayrım her sözleşme yönünden ayrıca değerlendirilir.
Yoksulluk nafakasının koşulları ve süresiz niteliği
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan ve daha ağır kusurlu olmayan eş lehine yoksulluk nafakasına hükmedilir. Nafaka süresiz olmakla birlikte yükümlünün mali gücü ve alacaklının ihtiyacı ölçüsünde belirlenir ve koşullar değişirse uyarlanabilir.
Arsaya ait asgari ölçüde birim değer tespitinde bedelin fahiş belirlenmesi ve emsal karşılaştırması
Emlak vergisine esas asgari ölçüde arsa ve arazi birim değerleri, takdir komisyonlarınca rayiç bedele uygun olarak belirlenir. Komşu ve emsal parsellere göre bariz orantısızlık taşıyan, gerekçesiz ve fahiş birim değer takdirleri hukuka aykırı olup iptali gerekir.
İşverence çalışanın kişisel verilerinin rızası dışında işlenmesi ve kişisel verilerin korunmasını isteme hakkının ihlali
Kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı, özel hayata saygı hakkının güvence kapsamındadır ve kişinin kendisiyle ilgili verilerin akıbetini belirleme yetkisini içerir. Bu verilere yapılan müdahalenin kanuni dayanağı, meşru amacı ve ölçülülüğü bulunmadıkça hak ihlali doğar.
İdarenin hizmet kusuru nedeniyle uğranılan zararın tam yargı davasıyla tazmini
İdare, yürüttüğü kamu hizmetinin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya eksiklikten doğan zararları tazminle yükümlüdür. Hizmet kusurunun ve zarar ile idari eylem arasındaki illiyet bağının varlığı hâlinde idarenin sorumluluğuna gidilir.
İkmalen gelir vergisi tarhiyatında dönemsellik ilkesi ve gelirin tahakkuk esasına göre kavranması
Ticari kazançta gelir ve giderler, tahakkuk ettikleri dönemde dikkate alınır. Bir gelir veya giderin ilgili olduğu dönem yerine başka bir döneme aktarılarak matrah farkı yaratılması dönemsellik ilkesine aykırıdır. Vergilendirmede gerçek durum esas alınmalı, ilkenin ihlali hâlinde tarhiyat kaldırılmalıdır.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali işleminde imar durumu ve usule uygunluk denetimi
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı, mevzuatta öngörülen sağlık, imar ve çevre koşullarının varlığı hâlinde verilir; koşulların sonradan kaybedildiği ya da baştan bulunmadığı hukuka uygun biçimde saptanmadıkça ruhsat iptali yapılamaz. İdare, iptal işleminin maddi ve hukuki dayanaklarını somut olarak ortaya koymalıdır.
Bir kira yılı içinde iki haklı ihtar nedeniyle kiralananın tahliyesi
Kiracı, bir kira yılı içinde kira bedelini ödemediği için kendisine yazılı olarak iki haklı ihtar yapılmasına sebep olursa, kiraya veren kira süresinin bitiminde tahliye davası açabilir. İhtarların ayrı kira aylarına ilişkin olması ve muaccel kira borcunu içermesi zorunludur; aynı aya ilişkin tekrarlanan ihtarlar tek ihtar sayılır.
Tehdit suçunda korkutma unsuru ve ciddiyet değerlendirmesi
Tehdit, bir kimseye kendisi veya yakınının hayatına, vücut bütünlüğüne ya da malvarlığına yönelik bir saldırı gerçekleştirileceğinin bildirilmesiyle oluşur. Sözlerin, mağdurda ciddi bir korku ve endişe yaratmaya elverişli olması gerekir.
İdari yargıda görülen davanın makul sürede sonuçlandırılmaması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlali
Adil yargılanma hakkının bir unsuru olan makul sürede yargılanma hakkı, uyuşmazlıkların gereksiz gecikmeye uğramadan karara bağlanmasını gerektirir. Davanın karmaşıklığı, tarafların ve yargı makamlarının tutumu ile başvurucunun menfaati gözetilerek yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilir.
Elatmanın önlenmesi ve haksız işgal tazminatı (ecrimisil) istemi
Malik, taşınmazına haksız olarak elatan kişiye karşı elatmanın önlenmesini isteyebileceği gibi, kötüniyetli zilyetten haksız işgal süresine ilişkin ecrimisil de talep edebilir. Ecrimisil hesabında taşınmazın nitelikleri, işgalin süresi ve emsal kira bedelleri esas alınır; talep edilebilecek süre dava tarihinden geriye doğru beş yılla sınırlıdır.
Muvazaalı alt işveren ilişkisi ve asıl işverenin sorumluluğu
Asıl işverenin asıl işine ilişkin işlerin, işçinin haklarını kısıtlamak amacıyla alt işverene devri muvazaa oluşturur. Muvazaanın tespitinde işçi başından beri asıl işveren işçisi sayılır ve tüm haklarından asıl işveren sorumlu tutulur.
Yağma suçunda cebir ve tehdidin unsur olması
Yağma, bir malın cebir veya tehdit kullanılarak alınmasıyla oluşur ve nitelikli hırsızlıktan bu unsurla ayrılır. Cebir ya da tehdidin, mağdurun direncini kıracak ve teslime zorlayacak yoğunlukta olması gerekir.
Velayetin düzenlenmesinde çocuğun üstün yararı ilkesi
Velayete ilişkin düzenlemede belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Ana bakım ve şefkatine muhtaç küçük yaştaki çocuğun velayeti kural olarak anneye verilir; idrak çağındaki çocuğun görüşü de alınarak değerlendirilir.
Kira sözleşmesinde alınan güvence bedelinin (depozito) iadesi ve bankada bloke tutulma yükümlülüğü
Konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence bedeli en çok üç aylık kira bedeli tutarında olabilir ve para veya kıymetli evrak olarak alınması hâlinde kiracının onayı olmaksızın çekilemeyecek bir vadeli tasarruf hesabına yatırılır. Kira ilişkisi sona erdiğinde kiralanandaki zararlar mahsup edilerek bakiye kiracıya iade edilir.
Tüketici kredisinde haklılığı belgelenmeyen dosya masrafı ve komisyonların iadesi
Tüketici kredilerinde bankanın, tüketiciden dosya masrafı, komisyon ve benzeri adlar altında ücret alabilmesi için bu masrafların zorunlu ve gerçek bir hizmete dayandığını belgelendirmesi gerekir. Haklılığı ispatlanamayan ve tüketici aleyhine dengesizlik yaratan kesintiler haksız şart niteliğinde olup iadesi gerekir.
Aşırı Cezai Şartın Hâkim Tarafından İndirilmesi
Hâkim, aşırı gördüğü cezai şartı kendiliğinden indirmekle yükümlüdür. Tacirler arasındaki sözleşmelerde ise indirim istisnaidir; ancak cezanın tacirin ekonomik varlığını tehlikeye düşürecek ölçüde fahiş olması hâlinde tenkis mümkündür.
Ticari Satımda Ayıp İhbar Sürelerine Uyma Zorunluluğu
İki tarafı da tacir olan satımlarda alıcı, malı teslim aldıktan sonra imkân bulur bulmaz muayene etmek, açık ayıpları iki gün içinde satıcıya bildirmek zorundadır. Gizli ayıpların ise ortaya çıkar çıkmaz derhal ihbar edilmesi gerekir; aksi hâlde mal kabul edilmiş sayılır.
Kambiyo Takibinde İmzaya İtiraz ve İspat Yükü
Kambiyo senetlerine mahsus takipte borçlu, senetteki imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürerse imza incelemesi yapılır. İmza inkârında ispat yükü senedi takibe koyan alacaklıya değil, imzanın borçluya aidiyeti konusunda bilirkişi incelemesine dayanır.
Tasarrufun İptali Davasında Aciz Vesikası Şartı
Tasarrufun iptali davasının dinlenebilmesi için, alacaklının borçlu hakkında yaptığı takibin kesin ya da geçici aciz vesikasıyla sonuçlanmış olması ve alacağın tasarruftan önce doğmuş bulunması gerekir. Aciz hâli, davanın ön koşulu niteliğindedir.
Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı ve emsallere uygunluk ilkesi
Kurumlar, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı biçimde belirlenen bedel üzerinden mal veya hizmet alım satımı yaparsa örtülü kazanç dağıtmış sayılır. Emsal bedelin, kabul edilebilir yöntemlerle ve somut karşılaştırılabilir işlemlerle ortaya konulması, tarhiyatın hukuka uygunluğunun koşuludur.
Haksız Rekabette İltibas ve Karıştırılma Tehlikesi
Başkasının ürünleri, iş ürünleri, faaliyeti veya işletmesiyle karıştırılmaya yol açan önlemler almak haksız rekabet oluşturur. İltibasın varlığında ortalama tüketici nezdinde karıştırılma tehlikesinin bulunması yeterli olup, fiili karışıklığın gerçekleşmiş olması aranmaz.
Resmi belgede sahtecilik suçunda aldatma yeteneği
Resmi belgede sahtecilik suçunun oluşması için sahte belgenin, görenleri aldatabilecek nitelikte olması ve hukuki sonuç doğurmaya elverişli bulunması gerekir. Aldatma yeteneğinin bulunup bulunmadığı hakim tarafından belge incelenerek saptanır.
Boşanmada maddi ve manevi tazminatın koşulları
Boşanmaya sebep olan olaylarda kusuru bulunmayan veya daha az kusurlu olan eş, mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenmişse maddi; kişilik hakkı saldırıya uğramışsa manevi tazminat isteyebilir. Tam kusurlu eş tazminat talep edemez.
Sebepsiz Zenginleşmede Zamanaşımının Başlangıcı
Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem, hak sahibinin geri isteme hakkını öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Öğrenme tarihinin somut delillerle belirlenmesi zorunludur.
Veri güvenliği ihlalinde gerekli teknik ve idari tedbirlerin alınmaması ve ihlalin geç bildirilmesi
Veri sorumlusu, kişisel verilerin hukuka aykırı erişimini önlemek için uygun güvenlik düzeyini sağlayacak teknik ve idari tedbirleri almakla yükümlüdür. Yaşanan veri ihlalini en kısa sürede ve en geç yetmiş iki saat içinde Kurula bildirmemesi ile yeterli tedbiri almaması idari para cezasını gerektirir.
Paylı mülkiyette yasal önalım (şufa) hakkının kullanılması ve hak düşürücü süre
Paylı mülkiyette bir paydaşın payını üçüncü kişiye satması hâlinde diğer paydaşlar yasal önalım hakkını kullanabilir. Önalım hakkı, satışın hak sahibine bildirildiği tarihten başlayarak üç ay ve her hâlde satıştan itibaren iki yıl içinde dava yoluyla kullanılmazsa düşer.
Yazılı tahliye taahhüdüne dayalı tahliye ve taahhüdün geçerlilik koşulları
Kiracının kiralananı belli bir tarihte boşaltmayı yazılı olarak üstlenmesine rağmen tahliye etmemesi hâlinde kiraya veren, bu tarihten başlayarak bir ay içinde icra veya dava yoluyla tahliye isteyebilir. Taahhüdün geçerli olması için kiralananın tesliminden sonra ve serbest iradeyle verilmiş olması gerekir.
Kasten öldürmede haksız tahrik indiriminin uygulanma koşulları
Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işlenmesi halinde cezada indirim yapılır. Tahrikin varlığı, ağırlığı ve failin tepkisi arasındaki denge somut olayda ayrıntılı biçimde değerlendirilmelidir.
Geçerli bir hukuki sebebe dayanmayan yolsuz tescil nedeniyle tapu iptali ve tescil
Tapu kütüğüne geçerli bir hukuki sebep olmaksızın yapılan tescil yolsuzdur ve gerçek hak sahibi, yolsuz tescilin düzeltilmesini isteyebilir. Ancak taşınmaz üzerindeki aynî hakkı iyiniyetle kazanan üçüncü kişinin bu kazanımı korunur.
Taksirle öldürmede kusurun belirlenmesi ve bilinçli taksir ayrımı
Taksirle öldürmede failin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılığı ile netice arasındaki nedensellik bağı belirlenmelidir. Failin neticeyi öngörmesine rağmen istememesi halinde bilinçli taksir söz konusu olur ve ceza artırılır.
Konut finansmanı sözleşmesinde erken ödeme hâlinde faiz indirimi ve erken kapama tazminatı
Konut finansmanı kredisinde tüketici, vadesinden önce ödemede bulunması hâlinde ödediği miktara göre gerekli faiz ve komisyon indiriminden yararlanır. Sabit faizli sözleşmelerde erken ödeme tazminatı yasal sınırı aşamaz; değişken faizli sözleşmelerde ise tazminat istenemez.
İş sözleşmesinin işveren tarafından haklı neden olmadan feshi ve kıdem tazminatı
İşçinin iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı bir neden gösterilmeden feshedilmesi halinde kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanılır. Fesihte haklı nedenin varlığını ispat yükü işverene aittir. İşverenin somut, tutarlı ve savunma alınmasına dayanan bir gerekçe ortaya koyamaması feshi haksız kılar.
Taşıyıcının Eşya Ziya ve Hasarından Sorumluluğu
Taşıyıcı, eşyayı teslim aldığı andan gönderilene teslim ettiği ana kadar geçen sürede eşyanın ziya ve hasarından sorumludur. Sorumluluktan kurtulmak için ziya veya hasarın kaçınılması mümkün olmayan bir sebepten kaynaklandığını ispat etmesi gerekir.
Menfi Tespit Davasında Takibin Durdurulması
Borçlu, takipten önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Takipten sonra açılan menfi tespit davasında icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi için borçlunun alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere teminat göstermesi gerekir.
Çekte Zamanaşımı ve İbraz Süresinin Önemi
Çekte hamilin cirantalara, keşideciye ve diğer sorumlulara karşı başvurma hakkı ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. İbraz süresi içinde bankaya ibraz edilmeyen çek yönünden müracaat hakları da düşebilir.
İtirazın İptali Davasında İcra İnkâr Tazminatı
Alacaklının itirazın iptali davasını kazanması hâlinde, borçlunun haksız itirazı nedeniyle takip konusu alacağın likit olması koşuluyla icra inkâr tazminatına hükmedilir. Alacağın likit sayılabilmesi için varlığı ve miktarının belirli ya da belirlenebilir olması gerekir.
Sermaye Şirketinde Borca Batıklık ve İyileştirme Projesi
Sermaye şirketleri ve kooperatiflerin borca batık olması hâlinde, iyileştirme projesinin ciddi ve inandırıcı olması koşuluyla iflasın önlenmesi yoluna gidilebilir. Projenin somut kaynaklara dayanması ve mali durumun düzeltilebileceğini objektif verilerle göstermesi gerekir.
Kira Bedelinin Tespitinde Hak ve Nesafet İlkesi
Beş yıldan uzun süredir devam eden kira ilişkilerinde kira bedelinin tespitinde tüketici fiyat endeksi (TÜFE) artış oranı bağlayıcı üst sınır olmaktan çıkar. Hâkim, taşınmazın durumunu ve emsal kira bedellerini gözeterek hak ve nesafete uygun bir bedele hükmeder.
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanma ve kusur belirlemesi
Evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayalı boşanmada tarafların kusur durumu ayrı ayrı belirlenmelidir. Daha az kusurlu olsa dahi eşine karşı ağır kusurlu davranan taraf boşanma davası açabilir; tam kusurlu eşin açtığı dava ise reddedilir.
Genel yola bağlantısı olmayan taşınmaz lehine zorunlu geçit hakkı kurulması
Taşınmazından genel yola çıkmak için yeterli geçidi bulunmayan malik, tam bir bedel karşılığında komşularından geçit hakkı tanınmasını isteyebilir. Geçit hakkı, öncelikle geçit ihtiyacı doğmadan önceki mülkiyet ve yol durumu ile en az zarar verecek komşu taşınmaz gözetilerek belirlenir.
Mobbing nedeniyle manevi tazminat ve ispat ölçütü
İşyerinde sistematik, süreklilik arz eden ve işçiyi yıldırmaya yönelik davranışlar mobbing oluşturur ve manevi tazminat gerektirir. Mobbingin ispatında kesin delil aranmaz; olguların bütünlüğü içinde yaklaşık ispat yeterlidir.
Açık rıza alınmaksızın kişisel verilerin işlenerek reklam amaçlı ileti gönderilmesi
Kişisel veriler, ilgili kişinin açık rızası olmaksızın ve kanunda öngörülen bir işleme şartına dayanmadan işlenemez. İlgili kişinin açık rızası bulunmadan iletişim verilerinin reklam ve pazarlama amacıyla işlenmesi hukuka aykırı olup, veri sorumlusu hakkında yaptırım uygulanmasını gerektirir.
Dolandırıcılıkta hileli davranış ve zincirleme suç
Dolandırıcılık suçunun oluşması için failin, mağduru hataya düşürecek nitelikte hileli davranışlarla haksız yarar sağlaması gerekir. Aynı suç işleme kararıyla değişik zamanlarda birden fazla kişiye karşı işlenen eylemlerde zincirleme suç hükümleri uygulanır.
Hakaret suçunda eleştiri sınırı ve ifade özgürlüğü dengesi
Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edecek biçimde somut fiil isnadı veya sövme hakaret oluşturur. Ağır eleştiri niteliğindeki, olgusal temeli bulunan değer yargıları ise ifade özgürlüğü kapsamında hakaret sayılmaz.
Para Borcunda Temerrüt ve Faizin Başlangıç Tarihi
Vadesi belirli bir para borcunda borçlu, vadenin dolmasıyla ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşer. Vadesi belirli olmayan borçlarda ise temerrüt için alacaklının borçluya ihtar çekmesi gerekir; faiz temerrüt tarihinden itibaren işler.
Olağanüstü kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayalı tapusuz taşınmazın tescili
Tapu kütüğünde kayıtlı olmayan bir taşınmazı davasız ve aralıksız olarak yirmi yıl süreyle ve malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduran kişi, o taşınmazın tamamı veya bir kısmının kendi adına tescilini isteyebilir. Zilyetliğin süresi, sürekliliği ve niteliği duraksamaya yer vermeyecek biçimde kanıtlanmalıdır.
Ayıplı çıkan sıfır aracın ayıptan doğan seçimlik hakları kapsamında yenisi ile değiştirilmesi
Malın ayıplı çıkması hâlinde tüketici; satılanı geri vererek sözleşmeden dönme, malı alıkoyup ayıp oranında bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirilmesi seçimlik haklarından birini kullanabilir. Aracın giderilemeyen ya da tekrar eden imalat kaynaklı ayıbı, ayıpsız misliyle değişim hakkını doğurur.
Kiraya verenin konut gereksinimi nedeniyle tahliye ve ihtiyacın gerçek, samimi ve zorunlu olması
Kiraya veren, kiralananı kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya bakmakla yükümlü olduğu kişiler için konut ya da işyeri gereksinimi sebebiyle kullanma zorunluluğu varsa tahliye davası açabilir. Yerleşik içtihada göre ihtiyacın gerçek, samimi ve zorunlu olduğunun kanıtlanması, tahliye kararının koşuludur.
Edinilmiş mallara katılma rejiminde katılma alacağının hesabı
Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılmada, rejim süresince edinilen malların tasfiyesinde her eş diğerinin edinilmiş mallarının yarısı üzerinde katılma alacağı hakkına sahiptir. Kişisel mallar ile bunların gelirleri tasfiye dışıdır.
Konut satışında sonradan ortaya çıkan gizli ayıplar ve ayıbın ihbarı ile zamanaşımı
Konutun teslimden sonra ortaya çıkan ve olağan incelemeyle görülemeyen gizli ayıpları, satıcının ağır kusuru ya da hilesi hâlinde iki yıllık zamanaşımından yararlandırmaz. Ayıp, ortaya çıktığında makul sürede satıcıya bildirilmek koşuluyla tüketiciye ayıptan doğan hakları verir.
Maaş ve Ücret Haczinde Haczedilmezlik Sınırı
Borçlunun maaş ve ücretinin dörtte birinden fazlası haczedilemez; ancak borçlunun muvafakatiyle bu sınırın üzerinde haciz mümkündür. Muvafakat, haciz işleminden önce verilmişse geçersiz olup, ancak haciz sırasında veya sonrasında verilen muvafakat geçerlidir.
Sigortacının Halefiyet Yoluyla Rücu Hakkı
Sigortacı, sigorta tazminatını ödediği ölçüde hukuken sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarardan sorumlu üçüncü kişilere karşı sahip olduğu haklara halef olur. Rücu davasında sigortalının hakkının kapsamı ve zamanaşımı sigortalı yönünden işleyen sürelere tabidir.
Eser Sözleşmesinde Ayıp İhbarı ve Muayene Külfeti
İş sahibi, eserin tesliminden sonra işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve ayıpları uygun süre içinde yükleniciye bildirmekle yükümlüdür. Bu külfetin yerine getirilmemesi eserin kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurur.
Haczedilen Malda Üçüncü Kişinin İstihkak İddiası
Borçlunun elinde bulunan bir malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiasında, malın haciz mahallinde borçlunun fiili hâkimiyeti altında bulunması karinesi geçerlidir. Bu karineyi çürütmek üçüncü kişiye düşer; mülkiyet iddiasının güçlü delillerle ispatı gerekir.
İş kazasında işverenin kusuru ve maddi manevi tazminat
İşveren, işçinin sağlık ve güvenliğini sağlamak için gerekli her türlü önlemi almakla yükümlüdür. İş kazasında bu yükümlülüğe aykırılık nedeniyle oluşan zarardan kusuru oranında sorumlu olur; alınmayan güvenlik önlemleri işvereni ağır kusurlu kılar.
Vekilin Haklı Sebep Olmadan Azli ve Ücret Hakkı
Vekâlet ilişkisi her iki tarafça her zaman sona erdirilebilir. Ancak uygun olmayan zamanda sözleşmeyi sona erdiren taraf, diğerinin bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür. Haklı sebep olmaksızın azledilen vekilin yaptığı işler oranında ücret hakkı korunur.
Acentelik İlişkisinde Denkleştirme (Portföy) Tazminatı
Sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra müvekkil, acentenin bulduğu yeni müşteriler sayesinde önemli menfaatler elde etmeye devam ediyorsa, acente hakkaniyete uygun bir denkleştirme tazminatı isteyebilir. Tazminat, acentenin son beş yıllık ortalama gelirini aşamaz.
İşe iade davasında geçerli fesih ve işletmesel karar denetimi
İşletmesel karara dayalı fesihlerde mahkeme, kararın tutarlı, keyfilikten uzak ve son çare olup olmadığını denetler. İşveren, feshin kaçınılmaz olduğunu ve işçinin başka bir pozisyonda değerlendirilemeyeceğini ispatlamalıdır.
Mesafeli sözleşmede tüketicinin cayma hakkı ve ön bilgilendirme yükümlülüğünün ihlali
Mesafeli sözleşmelerde tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayma hakkına sahiptir. Satıcı, cayma hakkına ilişkin ön bilgilendirmeyi usulüne uygun yapmazsa cayma süresi uzar ve bu yükümlülüğün ihlali tüketici lehine sonuç doğurur.
Devre tatil sözleşmesinde cayma hakkı ve cayma süresi içinde bedel alınamaması
Devre tatil ve uzun süreli tatil hizmeti sözleşmelerinde tüketici, on dört gün içinde gerekçe göstermeksizin cayma hakkına sahiptir. Satıcı, cayma süresi dolmadan tüketiciden herhangi bir ödeme talep edemez ve cayma hâlinde alınan bedeli iade etmekle yükümlüdür.
Anlaşmalı boşanmada iradenin serbestçe açıklanması ve protokolün denetimi
En az bir yıl süren evliliklerde eşlerin birlikte başvurması veya birinin davasını diğerinin kabul etmesiyle anlaşmalı boşanmaya karar verilebilir. Hakim, tarafları bizzat dinleyip iradelerinin serbest olduğuna kanaat getirmeli ve mali sonuçlar ile çocuk düzenlemelerini uygun bulmalıdır.
§İçtihat veri seti v1 sürümünde temsili örneklerden oluşur. Bu platformdaki içerik ve hesaplamalar bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.