İstihkak Davası

İstihkak, haczedilen bir mal üzerinde borçludan başka bir kişinin (üçüncü kişi) mülkiyet veya rehin gibi sınırlı bir ayni hak iddiasında bulunmasıdır. Amaç, borçluya ait olmayan malın haczedilip satılmasını önlemektir. İİK m.96-99'da düzenlenmiştir.

İstihkak iddiasının ileri sürülmesi

Haciz sırasında veya sonrasında, üçüncü kişi veya borçlu, haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğunu (istihkak iddiası) ileri sürebilir. İcra müdürü bu iddiayı haciz tutanağına geçirir.

Malın kimin elinde bulunduğu ölçütü

İstihkak prosedüründe, haczedilen malın kimin zilyetliğinde (elinde) bulunduğu belirleyicidir:

• Mal borçlunun elinde ise (İİK m.97): İcra müdürü dosyayı icra mahkemesine gönderir. İcra mahkemesi takibin devamı veya ertelenmesi konusunda karar verir; taraflara istihkak davası açması için süre verilir. İspat yükü kural olarak üçüncü kişidedir.
• Mal üçüncü kişinin elinde ise (İİK m.99): İcra müdürü alacaklıya, üçüncü kişiye karşı istihkak davası açması için yedi gün süre verir; bu sürede dava açılmazsa üçüncü kişinin iddiası kabul edilmiş sayılır.

Mülkiyet karinesi

Taşınırlarda zilyet, malın maliki sayılır (TMK m.985). Bu nedenle malın kimin elinde bulunduğu, ispat yükünün dağılımını ve davanın seyrini doğrudan etkiler.

Amacı

İstihkak davası, cebri icranın yalnızca borçlunun malvarlığı üzerinde yürütülmesini sağlayarak üçüncü kişilerin mülkiyet hakkını korur. Örneğin borçlunun evinde haczedilen, ancak gerçekte kirada oturan bir başkasına ait eşya için o kişi istihkak iddiasında bulunabilir.