Miras Taksim Sözleşmesi ile Mirasçılar Paylaşımı Nasıl Gerçekleştirir

Miras bırakanın vefatıyla birlikte mirasçılar, terekedeki mal ve haklar üzerinde birlikte hak sahibi olurlar. Ancak bu ortaklık, çoğu zaman geçici bir aşamadır; mirasçılar er ya da geç malvarlığını aralarında paylaşmak ister. Bu paylaşımı gerçekleştirmenin en barışçıl ve pratik yolu, miras taksim sözleşmesidir. Mirasçılar dava yoluna gitmeden, kendi iradeleriyle terekeyi bölüşebilirler. Aşağıda miras taksim sözleşmesinin ne olduğunu, hangi şekilde yapılması gerektiğini ve paylaşımda dikkat edilmesi gereken hususları ele alıyoruz.

Elbirliği Mülkiyeti ve Paylaşım İhtiyacı

Miras bırakanın ölümüyle mirasçılar arasında bir miras ortaklığı doğar. Bu ortaklıkta mirasçılar, terekedeki mallara elbirliği mülkiyeti ile sahiptir. Elbirliği mülkiyetinde her mirasçının belirli bir payı olsa da, mirasçılar tek başlarına terekedeki bir mal üzerinde tasarrufta bulunamaz; kararların birlikte alınması gerekir. Bu durum uygulamada birçok zorluk doğurur.

Türk Medeni Kanunu'nun 640. ve devamı maddeleri uyarınca her mirasçı, sözleşme veya kanundan doğan bir engel bulunmadıkça mirasın paylaşılmasını her zaman isteyebilir. Paylaşım ya mirasçıların anlaşmasıyla (taksim sözleşmesiyle) ya da anlaşamamaları hâlinde dava yoluyla gerçekleşir.

Miras Taksim Sözleşmesi Nedir

Miras taksim sözleşmesi, tüm mirasçıların terekedeki malları nasıl paylaşacaklarını serbestçe kararlaştırdıkları bir sözleşmedir. Bu sözleşmeyle mirasçılar, elbirliği mülkiyetini sona erdirir ve her mirasçı kendisine düşen payın münferit maliki hâline gelir. Sözleşmenin geçerli olabilmesi için bütün mirasçıların katılımı ve rızası şarttır. Mirasçılardan birinin bile katılmadığı bir taksim sözleşmesi geçersizdir.

Sözleşmenin Şekil Şartı

Türk Medeni Kanunu'nun 676. maddesine göre, mirasçılar arasında yapılan paylaşma sözleşmesinin geçerli olması yazılı şekle bağlıdır. Terekede taşınmaz bulunsa dahi, mirasçılar arasındaki taksim sözleşmesi için adi yazılı şekil yeterlidir; ayrıca resmî senet veya tapuda düzenleme aranmaz. Bu, taşınmaz devrindeki genel resmî şekil kuralına önemli bir istisnadır.

Sözleşmenin bütün mirasçılarca imzalanmış olması gerekir. Yazılı şekle uyulmaması, sözleşmeyi geçersiz kılar. Taksim sözleşmesinin tapuya tescil için tapu müdürlüğüne ibraz edilmesiyle, mirasçılar adına münferit mülkiyet tesis edilir.

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, miras taksim sözleşmesine ilişkin bir kararında; taşınmaz içeren terekelerde dahi mirasçılar arasında yapılan taksim sözleşmesinin adi yazılı şekilde geçerli olarak kurulabileceğini, tüm mirasçıların imzasının bulunmasının zorunlu olduğunu kabul etmiştir.

Paylaşımın Konusu ve Kapsamı

Miras taksim sözleşmesiyle mirasçılar, terekedeki her türlü malvarlığı unsurunu paylaşabilir:

• Taşınmazlar (daire, arsa, tarla)
• Taşınırlar (araç, ev eşyası, değerli eşyalar)
• Banka hesapları, mevduat ve alacaklar
• Şirket payları ve diğer haklar

Mirasçılar paylaşımı serbestçe düzenleyebilir. Malları aynen bölüşebilecekleri gibi, bazı malları bir mirasçıya bırakıp diğerlerine denkleştirme bedeli ödenmesini de kararlaştırabilirler. Örneğin bir daire bir mirasçıya bırakılırken, diğer mirasçılara payları oranında para ödenmesi mümkündür.

Somut Bir Örnek

Dört kardeşin, babalarından bir daire, bir arsa ve bir miktar banka mevduatı miras kaldığını varsayalım. Kardeşler mahkemeye gitmeden anlaşarak bir taksim sözleşmesi yapabilirler. Örneğin daireyi büyük kardeşe, arsayı iki kardeşe ortak, mevduatı ise dördüncü kardeşe bırakabilirler. Değerler arasındaki farkı denkleştirmek için, daireyi alan kardeş diğerlerine belirli bir bedel ödemeyi taahhüt edebilir. Bu anlaşmayı yazılı olarak düzenleyip hepsi imzaladığında sözleşme geçerli olur ve tapuda intikal işlemleri yapılabilir.

Anlaşma Sağlanamazsa Ortaklığın Giderilmesi Davası

Mirasçılar paylaşım konusunda anlaşamazsa, her mirasçı sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası açabilir. Mahkeme, malların aynen taksiminin mümkün olup olmadığını değerlendirir. Aynen taksim mümkün değilse, mal satış yoluyla paraya çevrilir ve bedeli mirasçılar arasında payları oranında dağıtılır. Bu yol, anlaşmaya göre daha uzun ve masraflı olduğundan, mümkün olduğunca taksim sözleşmesiyle çözüm tercih edilmelidir.

Paylaşımda Dikkat Edilecek Hususlar

Taksim sözleşmesi yaparken şu noktalara dikkat etmeniz önemlidir:

1. Tüm mirasçıların sözleşmeye katılması ve imzalaması
2. Sözleşmenin yazılı olarak düzenlenmesi
3. Paylaşılan malların ve varsa denkleştirme bedellerinin açıkça belirtilmesi
4. Sağ kalan eşin miras payının doğru hesaplanması
5. Varsa saklı paylı mirasçıların haklarının gözetilmesi
6. Miras bırakanın borçlarının paylaşımda göz önünde bulundurulması

Sonuç

Miras taksim sözleşmesi, mirasçıların terekeyi barışçıl biçimde ve mahkemeye gitmeden paylaşmalarını sağlayan en pratik yoldur. Adi yazılı şekilde ve tüm mirasçıların katılımıyla geçerli olarak kurulabilir; taşınmaz içeren terekelerde dahi resmî şekle gerek yoktur. Anlaşma sağlanamadığında ise ortaklığın giderilmesi davası gündeme gelir. Paylaşımı yaparken tüm mirasçıların rızasını almak, denkleştirmeyi doğru hesaplamak ve sözleşmeyi eksiksiz yazılı düzenlemek, ileride doğabilecek uyuşmazlıkları önleyecektir.