Memnu Hakların İadesi

Memnu hakların iadesi (yasaklanmış hakların geri verilmesi), bir mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak kişinin yoksun kaldığı belirli hakların, kanunda öngörülen koşulların gerçekleşmesi hâlinde mahkeme kararıyla geri verilmesidir. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.13/A'da düzenlenmiştir.

Arka planı: hak yoksunlukları

TCK m.53'e göre kişi, kasten işlediği bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak bazı haklardan yoksun bırakılır (belli kamu görevlerini üstlenme, seçme-seçilme, vesayet/kayyımlık, belli meslek ve sanatı icra gibi). Bu yoksunluklar kural olarak cezanın infazıyla sona erer; ancak bazı hâllerde infazdan sonra da devam edebilir. İşte bu kalıcı yoksunlukların kaldırılması memnu hakların iadesiyle mümkündür.

Koşulları (5352 sayılı Kanun m.13/A)

1. Kişinin cezasının infazının tamamlanmasından itibaren üç yıllık bir sürenin geçmiş olması (koşullu salıverilmede denetim süresinin başarıyla geçirilmesi hâlinde bu süre daha erken başlayabilir),
2. Kişinin bu süre içinde yeni bir suç işlememiş ve hayatını iyi hâlli olarak sürdürdüğü konusunda mahkemede kanaat oluşması.

Usulü

Hükümlü veya vekili, hükmü veren mahkemeye ya da hükümlünün ikametgâhının bulunduğu yerdeki aynı derecedeki mahkemeye başvurur. Mahkeme, gerekli araştırmayı yaptıktan sonra talebi karara bağlar. Karar, adli sicil arşiv kaydına işlenir.

Sonucu

Karar kesinleştiğinde, kişi mahkûmiyete bağlı yoksunluklardan kurtulur; örneğin bazı kamu görevlerine yeniden başvurabilir. Böylece kişinin topluma yeniden tam olarak katılımı sağlanır.