Muvazaa

Muvazaa, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, aralarında yaptıkları anlaşmaya dayanarak gerçek iradelerine uymayan bir işlemi görünüşte meydana getirmeleridir. Türk Borçlar Kanunu'nun 19. maddesindeki "yanlış adlandırma tarafları bağlamaz" ilkesiyle bağlantılıdır; hâkim, işlemi nitelendirirken tarafların gerçek ve ortak iradesini esas alır.

Türleri

• Mutlak (adi) muvazaa: Taraflar aslında hiçbir işlem yapmak istemezler; yalnızca görünüşte bir işlem yaratırlar. Örneğin borçlu, alacaklılarından mal kaçırmak için taşınmazını arkadaşına satmış gibi gösterir; gerçekte satış iradesi yoktur.
• Nispi (nitelikli) muvazaa: Taraflar bir işlemi gizlemek için başka bir işlemi görünüşte yaparlar. Örneğin bağış işlemi, satış görünümü altında gizlenir.

Sonuçları

Görünüşteki işlem, tarafların gerçek iradesini yansıtmadığı için kesin hükümsüzdür (batıldır). Gizli işlem ise, kendi geçerlilik şartlarını (örneğin taşınmaz bağışında resmi şekil) taşıyorsa geçerli sayılır. Muvazaa iddiası herhangi bir süreye bağlı olmaksızın her zaman ileri sürülebilir ve hâkim tarafından resen dikkate alınabilir.

Somut örnek: (A), evini gerçekte oğluna bağışlamak isterken, tapuda satış gibi göstererek devrederse; görünüşteki satış geçersiz, gizli bağış ise taşınmazlarda aranan resmi şekil şartını satış senedi karşılamadığından yine geçersiz olur.