Butlan (Kesin Hükümsüzlük)

Butlan (kesin hükümsüzlük, mutlak butlan), bir hukuki işlemin, kurulduğu andan itibaren ve kendiliğinden geçersiz olması, hiçbir hukuki sonuç doğurmamasıdır. Batıl işlem, onanmakla veya süre geçmekle geçerli hâle gelmez.

Sebepleri

• Sözleşmenin konusunun imkânsız, hukuka veya ahlaka aykırı olması.
• Emredici hükümlere aykırılık.
• Kanunun öngördüğü şekle uyulmaması (örneğin taşınmaz satışında resmi şekil eksikliği).
• Tam ehliyetsizin (ayırt etme gücü bulunmayanın) işlem yapması.
• Muvazaalı işlemin görünüşteki kısmı.

Özellikleri

• Kendiliğinden ve baştan itibaren geçersizdir: Ayrıca bir iptal beyanına gerek yoktur.
• Herkes ileri sürebilir ve hâkim resen dikkate alır: Menfaati olan herkes butlanı iddia edebilir.
• Süreye bağlı değildir: Her zaman ileri sürülebilir.
• Kısmi butlan: Sözleşmenin yalnızca bir kısmı geçersizse, kural olarak yalnız o kısım geçersiz olur; ancak bu kısım olmaksızın sözleşmenin yapılmayacağı anlaşılıyorsa sözleşmenin tamamı geçersizdir.

Somut örnek: Uyuşturucu ticareti amacıyla yapılan bir sözleşme, hukuka ve ahlaka aykırı olduğu için kesin hükümsüzdür; taraflar bu sözleşmeye dayanarak birbirinden hiçbir talepte bulunamaz ve hâkim geçersizliği resen dikkate alır.