Kesin Hükümsüzlük

Kesin hükümsüzlük, bir hukuki işlemin kuruluşundaki ağır sakatlık nedeniyle baştan itibaren geçersiz sayılması ve hiçbir sonuç doğurmamasıdır. "Butlan" ve "mutlak butlan" kavramlarıyla eş anlamlı kullanılır.

Kesin hükümsüzlük sebepleri

• Konunun imkânsızlığı, hukuka veya ahlaka (adaba) aykırılık.
• Emredici hukuk kurallarının ihlali.
• Kanuni şekil şartına uyulmaması.
• Ayırt etme gücünden yoksun kişinin (tam ehliyetsizin) işlemi.

Sonuçları ve özellikleri

• İşlem başından beri geçersizdir; taraflar arasında hiçbir borç doğurmaz.
• İlgili herkes hükümsüzlüğü ileri sürebilir; hâkim resen dikkate alır.
• Bir süreye bağlı değildir; her zaman iddia edilebilir.
• Onama (icazet) ile geçerli hâle gelmez; ancak taraflar isterlerse geçerli yeni bir işlem yapabilir.
• Yerine getirilmiş edimler, kural olarak sebepsiz zenginleşme veya istihkak hükümlerine göre geri istenir.

Nispi butlandan (iptal edilebilirlikten) farkı

Nispi butlanda işlem baştan geçerlidir ve yalnızca korunan taraf, süresinde iptal beyanıyla geçersiz kılabilir; kesin hükümsüzlükte ise işlem baştan geçersizdir ve düzeltilemez.

Somut örnek: Resmi şekilde yapılması zorunlu bir taşınmaz satışının adi yazılı sözleşmeyle yapılması hâlinde işlem kesin hükümsüzdür ve taraflar bu sözleşmeye dayanarak tapu devri isteyemez.