Sanık

Sanık, ceza muhakemesinde kovuşturmanın başlamasından hükmün kesinleşmesine kadar suç şüphesi altında bulunan kişidir. CMK m.2/1-b uyarınca sanık, "kovuşturmanın başlamasından itibaren hükmün kesinleşmesine kadar, suç şüphesi altında bulunan kişi" olarak tanımlanır.

Şüpheliden farkı

Ceza muhakemesinde kişinin sıfatı aşamaya göre değişir:

• Şüpheli: Soruşturma evresinde suç şüphesi altında bulunan kişidir (henüz dava açılmamıştır).
• Sanık: İddianamenin kabulüyle kovuşturma evresi başladığında kişi sanık sıfatını alır.
• Hükümlü: Hüküm kesinleştikten sonra kişi hükümlü olur.

Dolayısıyla iddianamenin mahkemece kabul edilmesi, şüpheli sıfatını sanık sıfatına dönüştüren dönüm noktasıdır.

Sanığın hakları

Masumiyet karinesi gereği sanık, mahkûmiyet kararı kesinleşene kadar suçsuz sayılır. Sanığın başlıca hakları:

• Müdafiden (avukat) yararlanma hakkı,
• Susma hakkı (kendini ve yakınlarını suçlamama),
• İsnadı ve delilleri öğrenme hakkı,
• Lehine olan delillerin toplanmasını isteme,
• Duruşmada hazır bulunma ve son sözü söyleme hakkı,
• Kanun yollarına (istinaf, temyiz) başvurma hakkı.

Örnek

Bir kişi hakkında savcılık soruşturma yürütürken "şüpheli", savcının hazırladığı iddianame mahkemece kabul edilip yargılama başladığında "sanık" olarak anılır. Yargılama sonunda beraat ederse suçsuzluğu teyit edilir; mahkûm olur ve karar kesinleşirse "hükümlü" sıfatını alır.