Şüpheli

Şüpheli, CMK m.2/1-a uyarınca soruşturma evresinde suç şüphesi altında bulunan kişidir. Kişinin şüpheli sıfatı, bir suç işlendiği yönünde şüphe doğuran bir bilginin öğrenilmesiyle başlayan soruşturma aşamasında ortaya çıkar ve iddianamenin kabulüne kadar devam eder.

Sanıktan farkı

Ceza muhakemesinde sıfat, muhakemenin evresine göre belirlenir:

• Şüpheli: Soruşturma evresinde (savcılık aşaması). Henüz kamu davası açılmamıştır.
• Sanık: İddianamenin kabulüyle başlayan kovuşturma evresinde.

Soruşturma; suç haberinin (ihbar, şikâyet vb.) alınmasıyla başlar ve Cumhuriyet savcısının gözetiminde, adli kolluk marifetiyle delillerin toplandığı gizli aşamadır.

Şüphelinin hakları

Şüphelinin de sanık gibi temel savunma hakları vardır (CMK m.147):

• Susma hakkı (kendini suçlamaya zorlanamama),
• Müdafi (avukat) yardımından yararlanma hakkı,
• İsnat edilen suçu ve haklarını öğrenme hakkı,
• Yakalandığında yakınlarına haber verilmesini isteme,
• Lehine olan delillerin toplanmasını talep etme,
• Şüpheden kurtulması için delil sunma hakkı.

İfade alma, şüphelinin soruşturma makamlarınca dinlenmesidir; sanığın hâkim veya mahkeme önünde dinlenmesi ise "sorgu" olarak adlandırılır.

Soruşturma sonucu

Soruşturma sonunda savcı, yeterli şüphe varsa iddianame düzenleyerek kamu davası açar (şüpheli sanık olur); yeterli delil yoksa kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (takipsizlik) verir. Bu durumda şüpheli sıfatı sona erer.