Bilirkişi

Bilirkişi, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgi gerektiren hâllerde, mahkemenin başvurduğu ve o alanda uzman olan kişidir. Bilirkişi, uyuşmazlığın teknik yönü hakkında görüş bildirir; ancak hukuki nitelendirme yapamaz.

Bilirkişiye başvurma sınırı

Hâkim, genel ve hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvuramaz. Yalnızca özel veya teknik bilgi gerektiren hususlarda (örneğin mühendislik, tıp, muhasebe, değerleme) bilirkişi görüşü alınır. Hukuki sorunlar hâkimin görevindedir; hukuk konusunda bilirkişi dinlenmez.

Görevlendirme ve rapor

Bilirkişi mahkemece görevlendirilir; tarafsız ve bağımsız olmak zorundadır. Görüşünü yazılı rapor veya sözlü açıklama ile bildirir. Taraflar rapora karşı itiraz edebilir; gerektiğinde ek rapor alınır ya da yeni bilirkişi görevlendirilir.

Bağlayıcılık

Bilirkişi raporu hâkimi bağlamaz; hâkim, raporu serbestçe değerlendirir ve gerekçesini göstererek rapordan ayrılabilir. Ancak teknik konularda gerekçesiz biçimde rapordan ayrılamaz.

Sorumluluk

Bilirkişi, kasten veya ağır ihmalle düzenlediği gerçeğe aykırı raporla verdiği zarardan sorumlu tutulabilir ve yalan rapor cezai sorumluluk doğurabilir.

Somut örnek: Bir yapının depreme dayanıklılığının tartışıldığı davada mahkeme, inşaat mühendisi bilirkişi görevlendirerek yapının teknik durumu hakkında rapor alır; hukuki sonucu ise hâkim belirler.