Denkleştirme (Çalışma Süresi)

Denkleştirme, tarafların anlaşmasıyla haftalık normal çalışma süresinin, işyerinde bazı haftalarda 45 saatin üzerine çıkarılıp diğer haftalarda azaltılarak, belirli bir dönemin ortalamasında yasal süreye uyulmasını sağlayan bir çalışma düzenidir. Amaç, iş yoğunluğunun dönemsel değiştiği işyerlerinde esneklik sağlamaktır.

İşleyişi

• Denkleştirme uygulanabilmesi için işçinin yazılı onayı gerekir (iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle).
• Yoğun çalışılan haftalarda günlük çalışma 11 saati aşamaz.
• Denkleştirme süresi kural olarak iki ay, toplu iş sözleşmesiyle en fazla dört ay olabilir.

Fazla çalışma ile ilişkisi

Denkleştirme döneminde, belirlenen sürenin ortalaması haftalık normal çalışma süresini (45 saat) aşmıyorsa, bazı haftalarda 45 saatin üzerinde çalışılmış olsa bile bu fazla çalışma sayılmaz ve zamlı ücret ödenmez. Bu nedenle denkleştirme, işverenler açısından fazla mesai maliyetini düzenleyen önemli bir araçtır.

Örnek

İki aylık denkleştirme döneminde işçi bazı haftalar 50 saat, bazı haftalar 40 saat çalışır. Dönemin haftalık ortalaması 45 saati aşmıyorsa fazla çalışma doğmaz. Ancak yazılı onay yoksa veya günlük 11 saat sınırı aşılmışsa, aşan çalışmalar fazla mesai olarak zamlı ücrete tabi olur. Denkleştirmenin usulüne uygun uygulandığını ispat yükü işverendedir.