Dönme

Dönme, ani edimli (bir defada ifa edilen) bir sözleşmeyi geçmişe etkili biçimde ortadan kaldıran, tek taraflı ve varması gereken bir irade beyanıdır. Dönme ile sözleşme, hiç kurulmamış gibi sonuç doğurur ve taraflar aldıklarını iade etmekle yükümlü olur.

Fesih ile fark

• Dönme, ani edimli sözleşmelerde ve geriye etkilidir; taraflar eski hâle döner.
• Fesih, sürekli sözleşmelerde ve ileriye etkilidir; önceki edimler geçerli kalır.

Dönme sebepleri

• Borçlunun temerrüdü: Karşılıklı borç yükleyen sözleşmede, temerrüde düşen borçluya verilen ek sürede de ifa gerçekleşmezse, alacaklı sözleşmeden dönebilir.
• Cayma parası (pişmanlık akçesi) veya sözleşmesel dönme hakkı: Taraflar sözleşmeyle dönme hakkı tanıyabilir.
• Bazı özel hükümler: Örneğin ayıplı ifa hâlinde alıcının sözleşmeden dönme (bedel iadesi) seçimlik hakkı.

Sonuçları

Dönme ile taraflar, verdiklerini karşılıklı olarak geri isteyebilir; dönen taraf, ayrıca sözleşmenin hükümsüz kalmasından doğan zararını (menfi zarar) karşı taraftan talep edebilir.

Somut örnek: Alıcı bedeli ödemekte temerrüde düşer ve verilen ek süre içinde de ödemezse, satıcı sözleşmeden dönerek malı geri alır ve varsa uğradığı zararı isteyebilir.