Kamulaştırma (İstimlak)
Devletin, kamu yararı gereği özel mülkiyetteki taşınmazı bedelini ödeyerek zorla edinmesidir.
Kamulaştırma (istimlak), devlet ve kamu tüzel kişilerinin, kamu yararının gerektirdiği hallerde, özel mülkiyette bulunan taşınmazların tamamını veya bir kısmını, karşılığını (bedelini) peşin ödeyerek kanunla belirlenen usullere göre zorla edinmesidir. Anayasal güvenceye sahip bir kamu gücü işlemidir.
Anayasal ve yasal çerçeve
Anayasa m.46, kamulaştırmanın ancak kamu yararı amacıyla ve gerçek karşılığın peşin ödenmesi koşuluyla yapılabileceğini öngörür. Ayrıntılar 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nda düzenlenmiştir.
Süreç
- Kamu yararı kararı alınması ve onaylanması,
- Taşınmazın tespiti ve kıymet takdiri,
- Satın alma usulünün denenmesi (öncelikle uzlaşma yoluyla),
- Uzlaşma sağlanamazsa idarenin kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası açması.
Bedel tespiti davası
İdare, malikle anlaşamazsa asliye hukuk mahkemesinde dava açar. Mahkeme, bilirkişi marifetiyle taşınmazın gerçek değerini belirler; belirlenen bedel bloke edilerek taşınmaz idare adına tescil edilir. Malik, tespit edilen bedele itiraz edebilir.
Özel durumlar
- Acele kamulaştırma: Olağanüstü hallerde veya aciliyette, bedel tespiti sonradan yapılmak üzere idare taşınmaza el koyabilir (m.27).
- Kamulaştırmasız el atma: İdare, usulüne uygun kamulaştırma yapmadan taşınmaza fiilen el koyarsa, malik bedel (tazminat) veya el atmanın önlenmesi davası açabilir.
- Geri alma hakkı: Kamulaştırılan taşınmaz, amacına uygun kullanılmazsa eski malik belirli koşullarla taşınmazı geri alabilir (m.23).
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.46
- 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu
§Bu platformdaki içerik ve hesaplamalar bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.