Karine

Karine, belli (bilinen) bir olgudan hareketle, belli olmayan (bilinmeyen) bir olgunun varlığının kabul edilmesidir. Karineler, ispat hukukunda ispat yükünü ve ispat faaliyetini kolaylaştıran araçlardır.

Türleri

• Kanuni (yasal) karine: Kanun tarafından öngörülen karinedir. İkiye ayrılır:
  • Aksi ispat edilebilen karineler: Karşı taraf, aksini ispatlayarak karineyi çürütebilir (örneğin iyiniyet karinesi).
  • Kesin (aksi ispat edilemeyen) karineler: Aksinin ispatına izin verilmez.
• Fiili (fiilî) karine: Kanunda düzenlenmemiş; hâkimin hayat deneyimi ve olayların olağan akışına dayanarak kurduğu karinedir.

İspat yüküne etkisi

Bir karine, lehine olan tarafı, karineye bağlanan olguyu ispat yükünden kurtarır. Bu durumda ispat yükü, karinenin aksini ileri süren tarafa geçer. Ancak karinenin dayanağı olan "karine temeli"nin (bilinen olgunun) ispatı, karineden yararlanan tarafa aittir.

Örnek karineler

• İyiniyet karinesi (TMK m. 3).
• Resmi sicillerdeki kayıtların doğruluğu karinesi.
• Zilyetliğin, mülkiyete karine oluşturması.

Somut örnek: Bir taşınırı elinde bulunduran kişinin malik olduğu karine kabul edilir; aksini ileri süren, örneğin malın çalındığını ispat etmek zorundadır.