Kast

Kast, ceza hukukunda kusurluluğun temel biçimi olup failin suçun kanuni tanımındaki maddi unsurları bilerek ve isteyerek gerçekleştirmesidir. Türk Ceza Kanunu m.21/1 uyarınca suçun oluşması kural olarak kastın varlığına bağlıdır; taksirle işlenen fiiller ancak kanunda açıkça gösterilen hâllerde cezalandırılır.

Kast iki temel bileşenden oluşur: bilme (öngörme) unsuru ve isteme (irade) unsuru. Failin hem fiilin sonuçlarını öngörmesi hem de bu sonucu istemesi gerekir.

Kastın türleri

• Doğrudan kast: Fail neticeyi bizzat amaçlar veya neticenin gerçekleşeceğini zorunlu/kesin olarak öngörür. Örneğin, bir kişiyi öldürmek isteyerek ateş etmek.
• Olası (muhtemel) kast: TCK m.21/2'ye göre fail, öngördüğü neticenin gerçekleşmesini kabullenerek hareket eder. Bu hâlde ceza indirilir (ağırlaştırılmış müebbet yerine yirmi-yirmi beş yıl, müebbet yerine on beş-yirmi yıl).

Kastın belirlenmesi

Kastın varlığı failin iç dünyasına ilişkin olduğundan, dış dünyaya yansıyan somut olgulardan (kullanılan araç, darbenin şiddeti ve yönü, taraflar arasındaki ilişki, olay öncesi ve sonrası davranışlar) hâkim tarafından değerlendirilir.

Örnek: Kalabalık bir yere hedef gözetmeksizin ateş açan kişi, birinin ölebileceğini öngörüp bu neticeyi göze alıyorsa olası kastla; belirli bir kişiyi hedef alıp öldürmeyi amaçlıyorsa doğrudan kastla hareket etmiş sayılır. Kast, taksirden failin neticeyi istemesi veya kabullenmesi noktasında ayrılır.