Kötüniyet

Kötüniyet, iyiniyetin karşıtıdır; bir kimsenin, bir hakkın kazanılmasına ya da bir hukuki sonucun doğmasına engel olan durumu bilmesi veya gerekli özeni gösterseydi bilebilecek durumda olmasıdır. Kötüniyetli kişi, iyiniyete bağlanan korumadan yararlanamaz.

İyiniyet karinesi ve kötüniyetin ispatı

Türk Medeni Kanunu'nun 3. maddesi gereği, kanunun iyiniyete sonuç bağladığı hâllerde asıl olan iyiniyetin varlığıdır (iyiniyet karinesi). Bu nedenle bir kişinin kötüniyetli olduğunu ileri süren taraf, bunu ispatla yükümlüdür.

"Bilmesi gerekme" ölçütü

Kötüniyet için fiilen bilmek şart değildir; durumun gerektirdiği özen gösterildiğinde öğrenilebilecek bir engeli, bu özeni göstermeyerek "bilmemek" de kötüniyet sayılır. Böylece basiretli davranış yükümlülüğüne uymayan kişi korumadan mahrum kalır.

Sonuçları

• Kötüniyetli kişi, tapuya veya zilyetliğe güven ilkelerinden yararlanamaz.
• Kötüniyetli zilyet, elde ettiği ürünleri ve elde edebileceği ürünleri iade etmekle ve doğan zararı gidermekle yükümlüdür.

Somut örnek: Satıcının aslında malik olmadığını bilerek ondan taşınmaz satın alan kişi kötüniyetlidir; iyiniyet karinesi kendisini korumaz ve gerçek hak sahibinin talepleri karşısında kazanımı geçerli sayılmaz.