Zilyetlik

Zilyetlik, bir kimsenin bir eşya üzerinde fiili hakimiyet ve egemenlik kurmasıdır. Zilyetlik, mülkiyet hakkından farklıdır; kişi malik olmadan da (örneğin kiracı) zilyet olabilir. Zilyetlik, hem eşya hukukunda hem de mülkiyetin kazanılmasında önemli işlevler görür.

Türleri

• Asli - fer'i zilyetlik: Malik gibi zilyet olan (malik, asli) ile bir hakka dayanarak zilyet olan (kiracı, fer'i) ayrımı.
• Dolaylı - dolaysız zilyetlik: Eşyayı bizzat elinde bulunduran dolaysız; başkası aracılığıyla hakimiyet kuran dolaylı zilyettir.

Zilyetliğin korunması

Zilyet, hakimiyetine yönelik saldırılara karşı üç yolla korunur:

• Zilyetliğin korunması davaları: Zilyetliğin gasbında istihkak (geri alma), saldırıda men (durdurma) davası.
• Kuvvet kullanma (self-help): Saldırıya karşı orantılı güçle savunma.
• Zilyetliğe dayalı istihkak.

Bu davalar hak durumunu değil, fiili durumu korur; kısa sürelere (kural olarak fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren iki ay, her halde bir yıl) tabidir.

İşlevleri

• Karine: Taşınır zilyedinin malik olduğu varsayılır (TMK m.985).
• Mülkiyetin kazanılması: Taşınırlarda teslim, taşınmazlarda olağan/olağanüstü zamanaşımı ile kazanımda zilyetlik esastır.
• Hukuki güvenlik: İyiniyetli zilyet, taşınır mülkiyetini emin sıfatıyla zilyetten dahi kazanabilir. Zilyetlik, tapusuz taşınmazlarda ve kadastro işlemlerinde de belirleyicidir.