Çek

Çek, düzenleyenin, muhatap bankaya hitaben verdiği ve belirli bir bedelin hamile ödenmesi emrini içeren bir kambiyo senedidir. Türk Ticaret Kanunu m.780-823 ile 5941 sayılı Çek Kanunu'nda düzenlenmiştir. Çekin en belirgin özelliği, bir kredi aracı değil ödeme aracı olması ve muhatabının daima bir banka olmasıdır.

Zorunlu unsurları (TTK m.780)

1. Metinde "çek" kelimesi,
2. Belirli bir bedelin kayıtsız şartsız ödenmesi için havale,
3. Muhatap bankanın adı,
4. Ödeme yeri,
5. Düzenleme tarihi ve yeri,
6. Düzenleyenin imzası.

Vade unsuru yoktur; çek daima görüldüğünde ödenir (TTK m.795). İbraz süreleri kanunda düzenlenmiştir (düzenlendiği yerde ödenecekse on gün, başka yerde ise bir ay gibi).

İleri tarihli (vadeli) çek

Uygulamada üzerinde ileri bir tarih yazılı çekler yaygındır. Kanunen çek görüldüğünde ödenir; ancak Çek Kanunu'nun geçici düzenlemeleriyle, üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce çekin ödenmek için bankaya ibraz edilemeyeceği kabul edilmiştir. Bu düzenlemelerin süreleri zaman zaman uzatılmaktadır; güncel duruma dikkat edilmelidir.

Karşılıksız çek

Çekin karşılığının bankada bulunmaması hâlinde, hamilin başvurusu üzerine "karşılıksızdır" işlemi yapılır. 5941 sayılı Çek Kanunu m.5 uyarınca, karşılıksız çek düzenlemek belirli koşullarda adli para cezası ve çek düzenleme/çek hesabı açma yasağı gibi yaptırımlara tabidir. Ayrıca hamil, kambiyo senetlerine mahsus takip yoluna başvurabilir.

Bono ve poliçeden farkı

• Muhatap daima bir bankadır.
• Vade kabul edilmez; görüldüğünde ödenir.
• Kabul kurumu yoktur; banka çeki kabul etmez.

Çek, ticari ve günlük hayatta en yaygın kullanılan ödeme araçlarından biridir.