İdari İşlem

İdari işlem, idarenin idare hukuku alanında kamu gücüne (üstün yetkilere) dayanarak, tek yanlı irade açıklamasıyla hukuki sonuç doğuran (hak veya yükümlülük yaratan, değiştiren ya da kaldıran) işlemidir. İdari işlemler, idari yargı denetimine tabidir ve iptal davasının konusunu oluşturur.

Özellikleri

1. Tek yanlılık: İdare, muhatabın rızasına ihtiyaç duymadan tek yanlı iradesiyle işlem tesis eder.
2. İcrailik (yürütülebilirlik): İdari işlem, tesis edildiği andan itibaren hukuk düzeninde sonuç doğurur ve uygulanabilir.
3. Hukuka uygunluk karinesi: İdari işlemler, aksi ispat edilene (iptal edilene) kadar hukuka uygun sayılır ve uygulanır.
4. Re'sen icra edilebilirlik: Bazı hâllerde idare, işlemi yargı kararına gerek olmadan kendiliğinden uygulayabilir.

Unsurları

Bir idari işlemin hukuka uygun olması için beş unsurunun da hukuka uygun olması gerekir:

• Yetki: İşlemi yapan makamın buna yetkili olması,
• Şekil: Öngörülen usul ve biçime uygunluk,
• Sebep: İşlemi gerektiren hukuki/fiili durum,
• Konu: İşlemin doğurduğu hukuki sonuç,
• Maksat (amaç): Kamu yararı.

Bu unsurlardan herhangi birindeki hukuka aykırılık, işlemin iptal davasıyla iptaline yol açabilir.

Türleri

• Bireysel (sübjektif) işlemler: Belirli kişi/durumları hedef alır (örneğin atama, ruhsat verme, ceza kesme).
• Düzenleyici (genel) işlemler: Genel ve soyut kural koyar (tüzük, yönetmelik, tebliğ gibi).

İdari eylemden farkı

İdari işlem bir irade açıklaması iken; idari eylem, idarenin fiili faaliyet ve hareketleridir (örneğin bir yol yapımı sırasında verilen zarar). İşlemler iptal davasına, eylemler ise kural olarak tam yargı davasına konu olur.

Örnek: Bir memurun görevden alınması, imar ruhsatı verilmesi veya idari para cezası kesilmesi birer idari işlemdir.