Kamu Gücü

Kamu gücü (kamu kudreti), idarenin kamu yararını gerçekleştirmek ve kamu hizmetlerini yürütmek amacıyla sahip olduğu, onu özel hukuk kişileri karşısında üstün ve ayrıcalıklı kılan yetkiler bütünüdür. İdare hukukunun temel özelliği, idareye özel kişilere tanınmayan bu üstün yetkilerin verilmiş olmasıdır.

Kamu gücünün görünümleri

1. Tek yanlı işlem yapabilme: İdare, muhatabın rızasına gerek olmaksızın tek yanlı irade açıklamasıyla hukuki sonuç doğuran idari işlemler tesis edebilir.
2. Re'sen icra (kendiliğinden uygulama): İdare, belirli hâllerde işlemlerini yargı kararına gerek kalmadan zorla uygulayabilir.
3. Hukuka uygunluk karinesi: İdari işlemler, aksi kanıtlanana kadar hukuka uygun sayılır ve icra edilir.
4. Kamulaştırma, istimval gibi araçlar: İdare, kamu yararı için özel mülkiyete kanuni sınırlar içinde müdahale edebilir.

Sınırları ve denetimi

Kamu gücü sınırsız değildir. Hukuk devleti ilkesi gereği idare, Anayasa ve kanunlara bağlıdır (idarenin kanuniliği ilkesi, Anayasa m.123). Kamu gücü kullanımı;

• Kanuna dayanma zorunluluğu,
• Kamu yararı amacı,
• Ölçülülük ve eşitlik ilkeleriyle sınırlıdır.

İdarenin kamu gücüne dayanarak yaptığı işlem ve eylemler, idari yargı denetimine tabidir (Anayasa m.125: "İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır").

Önemi

Kamu gücü kavramı, bir uyuşmazlığın idare hukukuna mı yoksa özel hukuka mı tabi olduğunu ve dolayısıyla idari yargı - adli yargı ayrımını belirlemede kullanılan temel ölçütlerden biridir. İdare, kamu gücü kullandığında ilişki idare hukukuna; özel hukuk kişisi gibi hareket ettiğinde (örneğin bir kira sözleşmesi) özel hukuka tabi olabilir.

Örnek: Bir idari para cezası kesilmesi, kamulaştırma yapılması veya ruhsatın iptali kamu gücü kullanımıdır; bu işlemlere karşı idari yargıda dava açılır.