İptal Davası

İptal davası, bir idari işlemin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla iptalini sağlamak için idari yargı yerlerinde (idare mahkemesi, vergi mahkemesi, Danıştay) açılan davadır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) m.2/1-a'da tanımlanmıştır. Amaç, hukuka aykırı işlemi hukuk düzeninden kaldırarak hukuk devletini ve idarenin hukuka bağlılığını sağlamaktır.

Dava açma koşulu: menfaat ihlali

İptal davası açabilmek için kişinin menfaatinin ihlal edilmiş olması yeterlidir (İYUK m.2/1-a). Tam yargı davasındaki gibi bir hakkın ihlali aranmaz; menfaat ilgisi objektif bir bağ olarak yeterli sayılır. Bu, iptal davasını nesnel (objektif) bir hukuka uygunluk denetimi yapar.

İptal sebepleri (hukuka aykırılık hâlleri)

İdari işlem, beş unsurundan (yetki, şekil, sebep, konu, maksat) herhangi biri bakımından hukuka aykırıysa iptal edilir. Örneğin yetkisiz makamın işlem yapması, öngörülen usule uyulmaması, sebebin gerçek dışı olması, konunun imkânsız/hukuka aykırı olması ya da kamu yararı dışında bir amaçla (yetki saptırması) işlem yapılması iptal nedenidir.

Süre

İptal davası, kural olarak işlemin tebliği veya öğrenilmesinden itibaren; Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış gün, vergi mahkemelerinde otuz gün içinde açılmalıdır (İYUK m.7). İsteğe bağlı olarak, dava süresi içinde idareye başvurularak (İYUK m.11) süre işletilebilir.

İptal kararının sonuçları

İptal kararı geriye yürür (ex tunc): İşlem, hiç yapılmamış gibi tesis tarihinden itibaren ortadan kalkar ve idare, işlemden önceki hukuki durumu yeniden sağlamak zorundadır. İptal kararı herkese karşı sonuç doğurur.

Tam yargı davasından farkı

İptal davası işlemin hukuka aykırılığını denetler ve işlemi kaldırır; tam yargı davası ise doğan zararın tazminini amaçlar. Bir işlemden hem iptal hem de tazminat isteniyorsa, iki dava birlikte veya iptal sonrası tam yargı davası açılabilir.