Takas

Takas, birbirlerine karşı aynı türden borçları bulunan iki kişiden birinin, borcunu diğerinden olan alacağıyla denkleştirerek her iki borcu da az olanı oranında sona erdirmesidir. Takas, tek taraflı ve varması gereken bir irade beyanıyla ileri sürülür.

Şartları

• Karşılıklılık: Tarafların birbirinden alacaklı ve birbirine borçlu olması gerekir.
• Aynı türden olma: Borçların konuları aynı cinsten (genellikle para) olmalıdır.
• Muacceliyet: Takas ileri süren kişinin alacağının muaccel (istenebilir) olması gerekir; karşı alacağın vadesinin gelmiş olması şart değildir.
• Dava edilebilirlik: Alacağın dava edilebilir nitelikte olması aranır; zamanaşımına uğramış bir alacak dahi, zamanaşımı dolmadan takas edilebilir durumda olsaydı takasa elverişli sayılır.

İleri sürülmesi ve sonucu

Takas kendiliğinden gerçekleşmez; taraflardan birinin beyanıyla hüküm doğurur. Beyanla birlikte borçlar, takas edilebilir hâle geldikleri andan itibaren sona ermiş sayılır. Bazı alacaklar (örneğin haczedilemeyen alacaklar, tevdi edilmiş şeyin geri verilmesi) borçlunun rızası olmadan takas edilemez.

Somut örnek: (A)'nın (B)'den 3.000 TL, (B)'nin (A)'dan 2.000 TL alacağı varsa, (A) takas beyanında bulununca (B)'nin borcu tamamen, (A)'nın borcu 1.000 TL'ye iner.