Tutuklama

Tutuklama, kesin hükümden önce şüpheli veya sanığın özgürlüğünün hâkim kararıyla geçici olarak kısıtlandığı en ağır koruma tedbiridir. CMK m.100-108'de düzenlenmiştir. Bir ceza değil, muhakemenin güvenliğini sağlamaya yönelik geçici bir tedbirdir; masumiyet karinesi tutuklu kişi için de geçerlidir.

Koşulları (CMK m.100)

1. Kuvvetli suç şüphesinin somut delillere dayanması,
2. Bir tutuklama nedeninin bulunması:
   • Şüpheli/sanığın kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular,
   • Delilleri yok etme, gizleme, değiştirme veya tanık/mağdur üzerinde baskı kurma şüphesi.
3. Bazı katalog suçlarda (m.100/3; kasten öldürme, cinsel saldırı, uyuşturucu ticareti, yağma gibi) tutuklama nedeninin var sayılabileceği kabul edilir.

Ölçülülük

İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiriyle ölçülü olmalıdır. Sadece adli para cezasını gerektiren veya hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda kural olarak tutuklama kararı verilemez (m.100/4). Tutuklama son çare olmalı, adli kontrol yeterliyse ona başvurulmalıdır.

Karar ve süreler

Tutuklamaya soruşturmada sulh ceza hâkimi, kovuşturmada mahkeme karar verir. CMK m.102'de azami tutukluluk süreleri düzenlenmiştir (ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde en çok bir yıl, girenlerde en çok iki yıl; uzatmalarla belirli üst sınırlar).

Denetim ve itiraz

Tutukluluğun devam edip etmeyeceği en geç otuzar günlük sürelerle incelenir. Tutuklama kararına ve devamına karşı itiraz yolu açıktır. Şüpheli/sanık her aşamada tahliye talebinde bulunabilir. Tutuklamada geçen süre, mahkûmiyet hâlinde cezadan mahsup edilir (TCK m.63).